Laktik Asit Nedir, Ne İşe Yarar? Nasıl Kullanılır?

Laktik asit nedir?

Laktik asit, doğada en yaygın bulunan organik asittir ve alfa hidroksi asitler (AHA) ailesinin bir üyesidir. Kozmetikteki geçmişi, yoğurtla banyo yapıldığı anlatılan Antik Mısır'a kadar uzanır; bileşik ilk kez 1780'de sütten elde edilmiştir.

Laktik asit aynı zamanda cildin kendi yapısında bulunur: cildin doğal nemlendirme faktörünün (NMF) önemli bileşenlerinden biridir. Bu nedenle cilt tarafından iyi tanınır ve alerjik reaksiyona yol açma olasılığı düşüktür. İki formu (L ve D) vardır; ciltte ve canlılarda yaygın olan form L-laktik asittir.

Laktik asit ciltte ne işe yarar?

Leke görünümüne katkısı iki yolla açıklanır: AHA'lar laboratuvar çalışmalarında melanin üretiminde görev alan tirozinaz enziminin etkinliğini azaltır ve hücre yenilenmesini hızlandırarak pigmentin cilt yüzeyinden uzaklaşmasına yardımcı olur.

• Ölü hücrelerin dökülmesini kolaylaştırarak cildin daha pürüzsüz ve canlı görünmesine yardımcı olur.
• Nem çekici (humektan) özelliğiyle cildin su tutma kapasitesini artırır; kuru ve pürüzlü ciltte konfor sağlar.
• Ton eşitsizliği ve koyu leke görünümünü hafifletmeye katkı sağlar.
• Araştırmalar, L-laktik asidin cildin üst katmanındaki seramid düzeyini artırarak bariyeri desteklediğini gösteriyor.

Laktik asit nasıl kullanılır?

• Akşamları, temizlenmiş ve kurulanmış cilde uygulayın.
• İlk haftalarda haftada birkaç akşamla başlayın; cildiniz alıştıkça sıklığı artırabilirsiniz.
• Göz çevresine, dudak kenarlarına ve çatlak ya da tahriş olmuş bölgelere sürmeyin.
• Ardından nemlendirici kullanın.
• Sabahları mutlaka geniş spektrumlu güneş koruyucu sürün.
• Uygulama sırasında kısa süreli hafif bir karıncalanma olabilir; yanma, belirgin kızarıklık ya da pullanma olursa kullanımı bırakın.

Laktik asit oranı kaç olmalı?

ABD'deki bağımsız kozmetik güvenlik paneli (Cosmetic Ingredient Review), glikolik ve laktik asit içeren ev tipi ürünleri şu koşullarda güvenli bulmuştur: AHA oranı %10 veya altında, ürünün pH değeri 3,5 veya üzerinde ve ürün ya güneş hassasiyetine karşı koruyacak şekilde formüle edilmiş ya da günlük güneş koruması önerisiyle birlikte sunulmuş olmalıdır.

Klinikte uygulanan laktik asit peelingleri ise çok daha yüksek oranlardadır ve yalnızca uzman tarafından yapılmalıdır. Aynı oranda bile ürünün pH'ı etkiyi ve tahriş olasılığını değiştirebilir; bu yüzden yüksek oran her zaman daha iyi sonuç anlamına gelmez.

Laktik asit ile glikolik asit arasındaki fark nedir?

İkisi de AHA'dır. Glikolik asit bu ailenin en küçük molekülüdür (molekül ağırlığı 76,05); laktik asit ise biraz daha büyüktür (90,08). Aynı konsantrasyon ve pH koşullarında yapılan bir karşılaştırmada L-laktik asit ve glikolik asit en iyi etkiyi göstermiş, L-laktik asit ise diğer asitlere göre belirgin şekilde daha az tahriş oluşturmuştur.

Bu nedenle laktik asit, peeling asitlerine yeni başlayanlar ve kuru ya da hassasiyete eğilimli ciltler için sık önerilen bir seçenektir.

Laktik asit hangi cilt tipine uygun?

Nem tutucu özelliği sayesinde özellikle kuru, normal ve karma ciltlerde iyi sonuç verir. %10 laktik asit çözeltisiyle yapılan batma testlerinde hassas ciltlerde de iyi tolere edildiği görülmüştür; yine de hassas cildiniz varsa düşük oranlı bir ürünle ve yama testiyle başlayın.

Yağlı ve sivilceye eğilimli ciltlerde de kullanılabilir; bu cilt tipinde gözenek içine etki eden salisilik asit (BHA) ile farklı akşamlarda dönüşümlü kullanmak iyi bir seçenektir.

Laktik asit hangi içeriklerle kullanılır, hangileriyle kullanılmaz?

• Birlikte kullanılabilir: hiyalüronik asit, seramid, niasinamid, pantenol, üre ve gliserin gibi nem ve bariyer destekleyen içerikler.
• Farklı zamanlarda kullanın: retinol ve diğer retinoidler, glikolik ya da salisilik asit gibi başka peeling asitleri, benzoil peroksit ve C vitamini (askorbik asit).
• Aynı akşam birden fazla peeling ürünü kullanmak aşırı eksfoliasyona ve bariyer hasarına yol açabilir.

Kimler dikkatli olmalı?

• Güneşe maruz kalanlar: ABD Gıda ve İlaç Dairesi'nin (FDA) araştırmasında dört hafta AHA kullanan gönüllülerin cildi UV ışığına karşı daha hassas hâle gelmiştir; bu etki kullanım bırakıldıktan bir hafta sonra kaybolmuştur. Kullanım süresince ve bıraktıktan sonraki bir hafta boyunca güneş koruyucu kullanın.
• Bariyeri zayıflamış, çatlak ya da tahriş olmuş ciltler: laktik asit bu bölgelerde batma yapabilir.
• Hamilelik ve emzirme dönemindekiler: kullanmadan önce doktorunuza danışın.
• Yakın zamanda lazer, peeling ya da ağda gibi işlem yaptıranlar: cildiniz toparlanana kadar ara verin.

Kaslardaki laktik asit ile kozmetikteki laktik asit aynı mı?

Molekül aynıdır. Laktik asit vücutta enerji üretimi sırasında doğal olarak oluşur ve yeniden yakıt olarak kullanılabilir. Cilde sürülen kozmetik ürünlerdeki laktik asidin kas yorgunluğuyla ya da vücuttaki laktik asit düzeyiyle bir ilgisi yoktur; bu ürünler cildin yüzeyine yönelik bakım amacıyla kullanılır.