Salisilik Asit (BHA) Nedir, Ne İşe Yarar? Nasıl Kullanılır?

Salisilik asit nedir?

Salisilik asidin kimyasal adı 2-hidroksibenzoik asittir. Cilt bakımında BHA diye anılır; kimyacılar ise yapısı nedeniyle onu gerçek bir beta hidroksi asitten çok fenolik bir asit olarak sınıflandırır. Günlük dilde "BHA" dendiğinde neredeyse her zaman salisilik asit kastedilir.

Salisilik asidi glikolik ve laktik asit gibi AHA'lardan ayıran en önemli özellik, yağda çözünebilmesidir. Bu sayede cildin yüzeyinde kalmaz, yağ bezlerinin açıldığı gözeneklerin içine kadar ilerleyebilir.

Salisilik asit ne işe yarar?

Salisilik asit, hücreler arasındaki bağlantıları gevşeterek ölü hücrelerin dökülmesini kolaylaştırır. Güncel literatürde bu nedenle keratolitik (keratini çözen) değil, hücre bağlantılarını çözen (desmolitik) bir madde olarak tanımlanır. Etkisi özellikle yağ bezlerinin yoğun olduğu burun, alın ve çene bölgesinde belirgindir.

• Gözeneklerin içindeki ölü hücre ve yağ birikimini çözmeye yardımcı olur; siyah nokta ve tıkanık gözenek görünümünü azaltır.
• Yağlı ve sivilceye eğilimli ciltlerde kusurların görünümünü dengelemeye yardımcı olur.
• Pürüzlü, pullu cilt dokusunu yumuşatarak daha düzgün bir görünüm sağlar.
• Hafif yatıştırıcı özelliği sayesinde kızarıklık görünümünü azaltmaya katkı sağlayabilir.

Salisilik asit nasıl kullanılır?

• Temizlenmiş ve kurulanmış cilde uygulayın. Tonik ya da serum formundaysa temizlikten sonra, nemlendiriciden önce kullanın.
• İlk haftalarda haftada birkaç akşamla başlayın; cildiniz alıştıkça sıklığı artırabilirsiniz.
• Temizleyici formundaki ürünleri cilde kısa süre masaj yaparak uygulayıp durulayın.
• Göz çevresinden uzak tutun; salisilik asit gözü tahriş edebilir.
• Kullandığınız dönemde her sabah geniş spektrumlu güneş koruyucu sürün.

Salisilik asit oranı ne olmalı?

Avrupa Birliği, 2019/1966 sayılı tüzükle salisilik asidin kozmetik kullanımını yeniden düzenledi. Buna göre koruyucu dışındaki amaçlarla durulanan saç ürünlerinde en fazla %3, yüz tonik ve serumları gibi diğer ürünlerde en fazla %2 salisilik asit kullanılabilir. Vücut losyonu, göz farı, maskara, göz kalemi, ruj ve roll-on deodorantlarda bu amaçla kullanılamaz; tüm ürünlerde koruyucu olarak en fazla %0,5 kullanılabilir. 3 yaşından küçük çocuklara yönelik ürünlerde ise kullanımı yasaktır.

Dermatoloji kliniklerinde uygulanan %20–30'luk salisilik asit peelingleri ise evde kullanılan ürünlerden tamamen farklıdır ve yalnızca uzman kontrolünde yapılır.

Salisilik asit hangi içeriklerle kullanılır, hangileriyle kullanılmaz?

• Birlikte kullanılabilir: niasinamid, hyaluronik asit, pantenol, seramid gibi nem ve bariyer destekleyen içerikler.
• Farklı zamanlarda kullanın: retinol ve diğer retinoidler, benzoil peroksit, glikolik asit gibi AHA'lar ve diğer peeling ürünleri. Aynı anda kullanmak kuruluk ve tahriş riskini artırır.
• C vitamini: iki asidi aynı rutinde üst üste sürmek hassas ciltlerde batmaya yol açabilir; sabah C vitamini, akşam salisilik asit gibi bir düzen daha rahattır.
• Alkol oranı yüksek ürünler: cildi fazla kurutabileceği için dikkatli olun.

AHA ile BHA arasındaki fark nedir?

AHA'lar (glikolik, laktik, mandelik asit) suda çözünür ve daha çok cildin yüzeyinde çalışır; donuk görünüm, ton eşitsizliği ve pürüzlü doku için tercih edilir. BHA yani salisilik asit ise yağda çözünür ve gözeneklerin içine ilerler; bu yüzden yağlı ciltlerde, siyah nokta ve tıkanık gözenek görünümü için daha uygundur.

Kuru ve hassas ciltlerde AHA ya da daha nazik bir seçenek olan PHA, yağlı ve karma ciltlerde BHA genellikle daha iyi sonuç verir. İkisini aynı rutinde kullanmak isterseniz farklı akşamlara bölmenizi öneririz.

Salisilik asidin yan etkileri nelerdir?

En sık görülenler hafif batma, kuruluk, pullanma ve kızarıklıktır; özellikle tahriş olmuş ciltte ve yüksek oranlarda daha belirgindir. Bu belirtiler görülürse kullanım sıklığını azaltın ve nemlendiriciyi artırın.

Alerjik reaksiyon nadirdir. Salisilat zehirlenmesi (salisilizm) ise çok geniş vücut alanlarına yüksek oranlı ürünlerin uygulanmasıyla ilişkilidir; normal yüz bakım ürünlerinde beklenmez. Şiddetli yanma, şişlik ya da kurdeşen olursa kullanımı bırakıp doktora başvurun.

Kimler dikkatli olmalı?

• Hamilelik ve emzirme döneminde olanlar: salisilik asit ciltten kısmen emilebildiği için kullanmadan önce doktorunuza danışın. Uzmanlar bu dönemde salisilik asit peelinglerini önermez.
• Çocuklar: 3 yaş altı çocuklara yönelik ürünlerde kullanılamaz; daha büyük çocuklarda da cilt daha kolay tahriş olduğundan dikkatli olunmalıdır.
• Aspirin ya da salisilatlara karşı alerjisi olanlar: kullanmadan önce doktorunuza danışın.
• Çok kuru, hassas ya da bariyeri zayıflamış ciltler: düşük oranlı ve seyrek kullanımla başlayın.