Azelaik Asit Nedir, Ne İşe Yarar? Nasıl Kullanılır?

Azelaik asit nedir?

Azelaik asit, iki asit grubu taşıyan (dikarboksilik) bir asittir. Doğada arpa ve çavdar gibi tahıllarda bulunur; ayrıca derimizde doğal olarak yaşayan Malassezia furfur mayasının da bir yan ürünüdür.

Adında asit geçse de AHA ya da BHA gibi bir peeling asidi değildir; cildi soyarak değil, birkaç farklı yolla etki eder. Reçeteli %15 jel ve %20 krem formları, akne ve rozasea gibi durumlarda dermatologların kullandığı ilaçlardır. Kozmetik serum ve kremlerde ise genellikle daha düşük oranlarda bulunur.

Azelaik asit ne işe yarar?

Azelaik asit üç yoldan çalışır: gözeneklerdeki bakterilerin çoğalmasını sınırlar, cilt hücrelerinin düzensiz birikmesini dengeler ve iltihaplanmayla ilişkili serbest radikalleri azaltır. Ayrıca tirozinaz enzimini baskılar; araştırmalar bunu normal pigment hücrelerini fazla etkilemeden, aşırı çalışan hücrelere yönelik yaptığını gösteriyor.

• Sivilceye eğilimli ciltte gözenek tıkanıklığı görünümünü azaltmaya yardımcı olur.
• Kızarıklık görünümünü yatıştırmaya destek olur.
• Sivilce sonrası kalan koyu iz ve koyu leke görünümünü hafifletmeye katkı sağlar.
• Antioksidan özelliğiyle serbest radikallere karşı destek sağlar.

Azelaik asit nasıl kullanılır?

• Yüzünüzü temizleyip kuruladıktan sonra ince bir tabaka hâlinde uygulayın.
• İlk haftalarda günde bir kez kullanın; cildiniz tolere ettikçe günde iki kez uygulamaya geçebilirsiniz.
• Ardından nemlendirici sürün. Kuruluk ya da batma hissediyorsanız önce nemlendirici, sonra azelaik asit uygulayabilirsiniz.
• Göz çevresi, dudak ve burun içi gibi hassas bölgelerden uzak tutun.
• Sabahları geniş spektrumlu güneş koruyucu kullanın; bu hem leke görünümünün koyulaşmasını önlemeye yardımcı olur hem de cildi korur.

Azelaik asit kaç haftada etki eder?

DermNet'e göre ilk iyileşme genellikle bir ay içinde fark edilir, en iyi sonuç ise altı aylık düzenli kullanımla görülür. Klinik çalışmalarda belirgin değişiklikler çoğunlukla 12–16 hafta içinde ölçülmüştür. Bu yüzden birkaç haftada sonuç alamazsanız hemen bırakmayın; düzenli kullanım belirleyicidir.

Azelaik asit oranı ne olmalı?

Araştırmaların büyük kısmı reçeteli %15 ve %20'lik formlarla yapılmıştır. Koyu tenlerde yapılan karşılaştırmalı bir çalışmada %20 azelaik asit, etkisiz kontrol ürününe göre pigmentasyon görünümünü belirgin biçimde azaltmış; bazı çalışmalarda koyu leke görünümü üzerinde %4 hidrokinondan daha iyi sonuç verdiği bildirilmiştir.

Kozmetik ürünlerdeki daha düşük oranlar, özellikle azelaik aside yeni başlayanlar ve hassas ciltler için daha kolay tolere edilen bir başlangıç sunar. Daha yüksek oranlı ya da reçeteli bir ürüne geçmek isterseniz bunu bir dermatologla birlikte planlamanızı öneririz.

Azelaik asit hangi içeriklerle birlikte kullanılır?

Azelaik asit birçok içerikle aynı rutinde kullanılabilir. Çalışmalarda tretinoin ve glikolik asitle birlikte kullanıldığında leke görünümünde daha hızlı ya da daha iyi sonuç alındığı bildirilmiştir; ancak bu kombinasyonlar tahriş riskini de artırır.

• Rahatlıkla birlikte kullanılır: niasinamid, hiyalüronik asit, seramid, pantenol.
• Leke görünümü için sık eşleşen içerikler: alfa arbutin, traneksamik asit, kojik asit.
• Dikkatli eşleştirin: retinol, AHA, BHA (salisilik asit) ve benzoil peroksit. Cildiniz hassassa bunları farklı akşamlara bölün.
• C vitamini ile kullanılabilir; batma olursa birini sabah, diğerini akşam kullanın.

Azelaik asit yan etkileri nelerdir?

En sık görülen yan etkiler batma, yanma hissi, kaşıntı, kızarıklık, kuruluk ve pullanmadır. Bunlar genellikle ilk haftalarda görülür, hafiftir ve çoğunlukla 1–2 hafta içinde azalır.

Azelaik asit cildi güneşe karşı hassaslaştırmaz ve lekelenme yapmaz. Koyu tenlerde ise uygulanan bölgede açık renkli lekeler oluşabilir; böyle bir değişiklik fark ederseniz kullanımı bırakıp dermatoloğa danışın.

Kimler dikkatli olmalı?

• Hamilelik ve emzirme döneminde: Cilde sürülen azelaik asit bu dönemde kullanılabilecek seçenekler arasında kabul edilir; yine de başlamadan önce doktorunuza danışın.
• Hassas ya da çok kuru ciltler: Batma daha belirgin olabilir. Seyrek başlayın ve nemlendiriciyi artırın.
• Koyu tenliler: Açık renkli leke gelişip gelişmediğini takip edin.
• Reçeteli bir krem kullananlar: Kozmetik azelaik asidi eklemeden önce doktorunuza sorun.

Azelaik asit ile salisilik asit arasındaki fark

Salisilik asit (BHA) yağda çözünen bir peeling asididir; gözeneğin içine girerek yağ ve ölü hücre birikimini çözer. Azelaik asit ise soyucu değildir; bakteri, kızarıklık ve pigment üzerinde birlikte etki eder. Gözenek tıkanıklığı ön plandaysa salisilik asit, kızarıklık ve koyu iz görünümü de eşlik ediyorsa azelaik asit daha uygun olabilir. İkisi farklı zamanlarda aynı rutinde kullanılabilir.