E Vitamini (Tokoferol) Nedir, Ne İşe Yarar? Nasıl Kullanılır?

E vitamini (tokoferol) nedir?

E vitamini tek bir molekülün değil, sekiz formdan oluşan bir ailenin adıdır: dört tokoferol (alfa, beta, gama, delta) ve dört tokotrienol. İnsan dokularında en bol bulunan form alfa-tokoferoldür; bu yüzden 'E vitamini' denince çoğunlukla o kastedilir.

Ürün etiketlerinde (INCI listesinde) genellikle Tocopherol ya da Tocopheryl Acetate olarak yazılır. Doğal kaynaklardan elde edilen form 'd-alfa-tokoferol', laboratuvarda üretilen form ise farklı yapıdaki molekülleri karışım hâlinde içeren 'dl-alfa-tokoferol' olarak adlandırılır.

E vitamini cilt için ne işe yarar?

Bu etkilerle ilgili kanıtların önemli bir bölümü laboratuvar ve hayvan çalışmalarından gelir. Ayrıca tek başına sürülen E vitamininin büyük kısmı UV ışığı altında hızla tükenir; bu nedenle güneş koruyucunun yerine geçmez.

• Güneş ışığı ve hava kirliliğiyle oluşan serbest radikalleri nötralize ederek cildin antioksidan savunmasını destekler.
• Cildin en üst katmanının yağ yapısına yerleşir; bu katmanın dış etkenlere karşı direncine katkı sağlar.
• C vitamini ve ferulik asitle birlikte kullanıldığında güneşin yol açtığı kızarıklık görünümüne karşı ek koruma sağlar.
• Formüldeki bitkisel yağların oksitlenip bozulmasını geciktirerek ürünün kalitesini korumaya yardımcı olur.

E vitamini ile C vitamini birlikte kullanılır mı?

Evet, bu ikili cilt bakımının en iyi bilinen antioksidan ortaklıklarından biridir. Araştırmalar iki vitaminin birlikte kullanıldığı formüllerin, tek başına kullanılanlara göre güneşe bağlı hücre hasarını ve kızarıklığı daha fazla sınırladığını gösteriyor.

Bu karışıma ferulik asit eklendiğinde formül daha kararlı hâle gelir; laboratuvar çalışmasında C vitamini, E vitamini ve ferulik asit içeren çözeltinin cildin güneş ışığına karşı korumasını yaklaşık iki katına çıkardığı bildirildi. Yine de bu tür serumlar güneş koruyucunun tamamlayıcısıdır, yerine kullanılmaz.

E vitamini nasıl kullanılır?

• E vitamini çoğunlukla serum, krem, göz kremi ve yüz yağlarında diğer içeriklerle birlikte bulunur; ayrı bir adım olarak eklemeniz gerekmez.
• Sabah kullanıyorsanız antioksidan serumunuzu temiz cilde uygulayın, ardından nemlendirici ve geniş spektrumlu güneş koruyucu sürün.
• Akşam, nemlendirici ya da yüz yağı içinde kullanılabilir.
• Yeni bir ürünü ilk kez kullanmadan önce kulak arkası ya da iç kol gibi küçük bir bölgede yama testi yapmanızı öneririz.
• Ürünü ışıktan ve havadan korunacak şekilde, kapağını kapalı tutarak saklayın.

E vitamini yağı ya da kapsülü yüze sürülür mü?

Saf E vitamini yağı ve kapsül içeriği yoğun, yapışkan bir yağdır; özellikle yağlı ciltlerde ağır gelebilir. Kapsüller genellikle ağızdan kullanım için üretilir. Ayrıca E vitamini hava ve ışıkla temas ettiğinde kolay bozulur; kaynaklar açılıp havayla buluşan ürünlerde kararlılığın hızla azaldığını vurgular.

Cilde sürmek istiyorsanız önce küçük bir bölgede deneyin. Kaşıntı, kızarıklık ya da kabarma olursa kullanmayı bırakın. Cilt bakımında, E vitaminini kararlı bir formül içinde sunan ürünler daha öngörülebilir sonuç verir.

E vitamini izlerin görünümüne yardımcı olur mu?

E vitamini yağının izlere iyi geldiği yaygın bir inanıştır, ancak araştırmalar bunu desteklemiyor. Yanık ve yara izleri üzerinde yapılan çalışmaların sonuçları dermatoloji kaynaklarında 'hayal kırıklığı yaratan' olarak özetlenir; bazı çalışmalar hiçbir fark bulmamış, bazıları iz görünümünün daha kötü olduğunu bildirmiştir.

Belirgin izler ve lekeler için bir dermatoloğa danışmanızı öneririz.

Tokoferol ile tokoferil asetat arasındaki fark nedir?

Tokoferol, E vitamininin serbest ve doğrudan antioksidan etki gösteren formudur, ancak havaya ve ışığa karşı hassastır. Tokoferil asetat ise asetik asitle bağlanmış daha kararlı bir formdur; bu yüzden ürünlerde sık tercih edilir.

Asetat formunun ciltte etkili olabilmesi için önce serbest tokoferole dönüşmesi gerekir. Cildin en üst katmanı metabolik olarak pek aktif olmadığından bu dönüşüm sınırlıdır. Kısacası asetat formu daha dayanıklıdır, serbest tokoferol ise antioksidan olarak daha doğrudan çalışır.

Tokoferol zararlı mı, kimler dikkatli olmalı?

• Bağımsız bir uzman paneli olan Cosmetic Ingredient Review, tokoferolleri ve tokoferil asetatı kozmetikte kullanıldığı şekliyle güvenli bulmuştur.
• Nadir de olsa E vitamini içeren ürünlere karşı alerjik temas reaksiyonu ve kızarıklık bildirilmiştir. Hassas cildiniz ya da bilinen bir alerjiniz varsa yama testi yapın.
• Hamilelik ve emzirme döneminde kullanacağınız ürünleri doktorunuza danışarak seçin.
• Ağızdan alınan E vitamini takviyeleri (doz, süre, eksiklik) ayrı bir konudur; bu kararı mutlaka doktorunuzla birlikte verin.

E vitamini hangi yağlarda bulunur?

Tokoferoller ayçiçek, yer fıstığı, ceviz, susam ve zeytinyağında doğal olarak bulunur; mısır ve soya yağı özellikle gama-tokoferol açısından zengindir. Kozmetikte kullanılan tokoferol ticari ölçekte bitkisel yağlardan ayrıştırılır ya da sentetik olarak üretilir. Etiketlerde görülen 'tokoferolce zengin ekstrakt' ifadesi de bitkisel yağlardan elde edilen karışık tokoferolleri anlatır.